Ghana slavernij

Deelvraag 1: Wat was de rol van Ghana in de slavernij?

“Vanuit kasteel Elmina, het centrum van de Nederlandse slavenhandel, is de rest van de wereld verkleurd.
 Elmina is het ultieme symbool van Europese slavenhandel in Afrika.”

Dit zijn citaten van Marcel van Engelen (journalist en schrijver). Ze komen uit zijn boek ‘Het kasteel van Elmina’. 

Het land Ghana werd in de tijd van de slavernij voor een deel bezet door Nederlanders. De Nederlanders hadden namelijk een slavenfort aan de kust van Ghana, genaamd Elmina, waarvan uit ze slaven exporteerden naar onder andere Curaçao en Suriname. Deze slaven moesten daar gaan werken op suikerrietplantages.

Het land Ghana, werd in de tijd van de slavernij, voor een deel bezet door Nederlanders. De Nederlanders hadden namelijk een slavenfort aan de kust van Ghana, genaamd Elmina, waarvan uit ze slaven exporteerden naar onder andere Curaçao en Suriname. Deze slaven moesten daar gaan werken op suikerrietplantages. Eigenlijk kwamen de Nederlanders niet in de binnenlanden. De slaven werden aangevoerd door Afrikaanse stammen. Hierover later meer.

 Kasteel Elmina is in 1482 gebouwd door de Portugezen. De Portugezen bouwden het fort daar, omdat dat een plek was waar veel goud te vinden was. 200 jaar later hadden de Nederlanders dat ook door. Zij gingen naar Elmina en verdreven de Portugezen uit het fort en de omgeving.
Maar de WIC (West-Indische Compagnie) handelen niet alleen in het goud wat ze daar vonden, maar ook in slaven.
Ze handelden met verschillende Afrikaanse stammen, een daarvan was de Ashanti. Dit volk verkocht slaven aan de Nederlanders, die in hun beurt ze weer naar de plantages exporteerden.

De Afrikaanse rol in slavenhandel bleek dus aanzienlijk groter dan gedacht.
De Afrikaanse stammen overvielen hele gewone Afrikanen, boeiden ze en voerde ze af. Ze ruilden ze dan vaak voor drank en geweren van de Nederlanders.
In veel Afrikaanse landen was er voor de komst van de Europeanen al slavernij, maar anders. Het waren meer bedienden, die hun vrijheid konden krijgen als ze hun werk goed deden. Er waren zelfs slaven die legercommandant waren. Sommigen trouwden met een dochter van hun baas en werden deel van de familie. Door de aanwezigheid van Europese slavenhandelaren veranderde dat. Als je slaven aan Europeanen verkocht, kon je felbegeerde goederen krijgen.
Afrikanen hadden de mensenhandel dus volledig in handen tot het moment dat de slaven de kust bereikten, waarna ze hen overleverden aan Europeanen.

De Nederlanders brachten die slaven toen naar forten, zoals Fort Elmina. (Nederland had meerdere forten aan de Ghanese kust) Van daaruit werden de slaven verscheept naar, in eerste instantie, Brazilië, maar later vooral naar Suriname. De slaven werden vervoerd op een vaak te vol schip.

Deelvraag 2: Heeft de slavernij nog steeds invloed op de samenleving van Ghana?

Is er nog wat te zien van het Ghanese slavenverleden? Zijn er overblijfselen? Heeft de slavernij nog steeds invloed op Ghana?

Hierboven zie je de binnenplaats van slavenfort Elmina. De donkere cellen, waar ze met veel te veel tegelijk opgesloten in zaten, zijn nog helemaal intact. Ook de ‘Gate of no return’ is gewoon nog te zien. De slaven zagen hun land nooit meer terug.
Eerder heb je al kunnen lezen over fort Elmina. Kort samengevat, het fort is gebouwd door de Portugezen (1482) waarbij in de buurt veel goud werd gevonden. Ook Nederlanders gingen daar op zoek naar goud. Nederlanders verdreven toen de Portugezen uit het fort (1637) en maakten er het hoofdkantoor van de Nederlandse WIC in Afrika van (heette toen Goudkust). Naast goud werd er ook gehandeld in slaven. Nederlanders haalden toen slaven uit Ghana om te werken op plantages in Suriname.

Eerder heb je al kunnen lezen over fort Elmina. Kort samengevat, het fort is gebouwd door de Portugezen (1482) waarbij in de buurt veel goud werd gevonden. Ook Nederlanders gingen daar op zoek naar goud. Nederlanders verdreven toen de Portugezen uit het fort (1637) en maakten er het hoofdkantoor van de Nederlandse WIC in Afrika van (heette toen Goudkust). Naast goud werd er ook gehandeld in slaven. Nederlanders haalden toen slaven  om te werken op plantages in bijvoorbeeld Suriname.

Hierboven zie je nog een Nederlands slavenfort aan de Goudkust: fort Oranje (is tegenwoordig een vuurtoren).

 Wat je nu nog van het Ghanese slavenverleden terugziet, is natuurlijk het kasteel zelf, maar ook het feit dat er nog veel blanke mensen aan de Goudkust wonen. Dit komt doordat de Nederlanders veel slavenvrouwen misbruikten. Als ze zwanger raakten, werden ze vaak vrijgelaten. De kinderen waren soms lichtgekleurd en kregen achternamen als ‘Jansen’ en ‘van Dijk’.
En in Elmina is nog iets vreemds te zien: een Nederlandse wijk en begraafplaats.

Sommige forten, zoals fort Axim, willen ze opknappen en er een museum van maken. Fort Elmina is al gerestaureerd met geld uit Nederland. Het stadje willen ze ook een opknapbeurt geven, zodat er meer mensen naartoe komen. Want als er meer toeristen komen, verdient Ghana daar ook meer aan.
Hieronder zie je het gerestaureerde fort Elmina.

Want Ghana probeert nu te profiteren van de overblijfselen van de slavernij. In fort Elmina worden zonder enige emoties rondleidingen gegeven.
Een Nederlandse mevrouw die er was zegt:
‘’In de binnenplaats van fort Elmina wordt je blik direct getrokken naar een zware deur met een schedel erboven, die toegang geeft tot het vertrek waar in volstrekte duisternis en hitte gestraften (slaven) werden ondergebracht, tot de dood intrad. Dure fototoestellen proberen met flash de kerkers vast te leggen, terwijl er in feite niets te zien is. Lege, donkere, stinkende ruimtes van zestig vierkante meter waarin tweehonderd slaven per ruimte gevangen werden gehouden. Een streepje op de muur op heuphoogte geeft aan tot waar de laag met uitwerpselen kwam. Aan de muren de kettingen waarmee de mensen aan elkaar zaten vastgeklonken. Op een binnenplaats een loodzware bal, die vrouwen als straf om hun enkel kregen en die hen dwong dagen in de brandende zon te staan, dit omdat ze geweigerd hadden met de gouverneur naar bed te gaan. Hoe je het ook probeert, wat zich hier heeft afgespeeld gaat alle voorstellingsvermogen te boven.’’

Hierna vertelt ze dat, als ze weer buiten komt, er allemaal Ghanese jongens op haar afkomen met souvenirs met haar naam erop; zij hadden zich even geleden voorgesteld en gevraagd of ze haar naam wilde opschrijven. De slavernij heeft deze  nieuwe handel met zich meegebracht. Ze zegt dat je zo’n souvenir niet kan weigeren en dus koopt vanwege je geweten. Dat terwijl ze bij de Ghanezen zelf geen sprankje pijn heeft kunnen ontdekken, met betrekking tot de slavernij. 

Deelvraag 3: In welke mate is Ghana gemoderniseerd sinds de invoering van de republiek?

Pas in 1957 werd het gedekoloniseerd en kreeg het de naam Ghana. 3 jaar later werd het een republiek en de president N’krumah kwam aan de macht. Dat duurde tot 1966 toen er een staatsgreep werd gepleegd en N’krumah, die net op een staatsiebezoek was in Azië, werd afgezet. Daarna kwamen er verscheidene militaire regimes en burgerregeringen die grotendeels niet succesvol waren. De Ghanese politiek is vrij stabiel gebleven sinds 1992. Toen kwamen er presidents-en parlementsverkiezingen en in januari in het volgende jaar ontstond er de “vierde republiek’’ (die duurt nog steeds). Daarin werd de regering gekozen door algemeen kiesrecht. Sindsdien is de politiek in Ghana ook zeer stabiel gebleven, wat uniek is voor een Afrikaans land. Na Mauritius is het de minst mislukte staat van Afrika, een groot factor daarin is de geslaagde overheid.

Ook de politiek is verder gemoderniseerd sinds 1992, omdat er in de ‘’vierde republiek’’ veel nieuwe politieke parijen zijn opgericht. De voornaamste zijn het Nationaal Democratisch Congres en de Nieuwe Patriottische Partij die de laatste en meeste verkiezingen hebben gewonnen.

Daarnaast zijn de buitenlandse relaties van Ghana flink verbeterd. Ghana is een actief lid van de Afrikaanse Unie en de VN. Eén van de meest bekende voorbeelden is Kofi Annan, een Ghanees. Hij was de zevende secretaris-generaal van de VN van 1997 tot 2006 en is nu nog steeds actief als een speciaal gezant voor de VN. Daarom komt hij soms langs op het nieuws als het over de opstand in Syrië gaat.

Helaas is de infrastructuur een sta-in-de-weg voor de modernisering, net zoals de ingewikkelde overheidsstructuren. Er zijn onhandige lokale bestuurssystemen en nog meer factoren, waardoor er veel dwarszittende besturen en instellingen zijn voor de modernisering van Ghana.

Wel is er veel potentie voor Ghana, door laatst ontdekte grondstoffen en goede voedselvoorzieningen. Ook is het een veilig land, door de grote saamhorigheid. Daarnaast zijn er ook goede doelen die scholen en waterpompen bouwen in de minder ontwikkelde gebieden van Ghana. Ook al zullen de Westerse overheden waarschijnlijk de komende jaren minder uitgeven aan ontwikkelingshulp, er zal waarschijnlijk toch progressie worden geboekt qua onderwijs, watervoorziening en dat soort kwesties door investeringen vanuit de Ghanese overheid zelf.

Er licht dus veel goeds in de toekomst voor Ghana en er zal ook nog veel meer worden gemoderniseerd.